Get Adobe Flash player

elektoodpady

Co jest elektroodpadem?

Elektroodpady to wszystkie zepsute, zużyte lub zwyczajnie przestarzałe i niepotrzebne nam sprzęty elektryczne lub elektroniczne. Sprzęt elektryczny i elektroniczny to urządzenia, których działanie uzależnione jest od dopływu prądu elektrycznego lub obecności pól elektromagnetycznych oraz mogące służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych.

Załącznik nr 1 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym określa grupy i rodzaje urządzeń, które mogą stać się elektroodpadami. Załącznik ten ma jednak charakter otwarty, tak wiec wymienione w nim urządzenia należy traktować jako przykładowe. Sprzęt niewymieniony w załączniku dosłownie, ale spełniający kryteria ustawy również powinien być traktowany jako elektroodpad.

 

Elektroodpady dzielimy na  10 grup:

  1. Wielkogabarytowe urządzenia AGD: chłodziarki, lodówki, zamrażarki, pralki, suszarki do ubrań, zmywarki, kuchenki elektryczne, piekarniki, grzejniki elektryczne oraz klimatyzatory i wentylatory
  2. Małogabarytowe urządzenia AGD: odkurzacze, maszyny dziewiarskie, żelazka, tostery, frytkownice, rozdrabniacze, miksery, młynki do kawy, noże elektryczne, suszarki, depilatory, golarki, zegarki oraz wagi
  3. Sprzęt teleinformatyczny i telekomunikacyjny: komputery, drukarki, laptopy, kopiarki, kalkulatory, faksy, terminale, aparaty telefoniczne – tradycyjne i komórkowe
  4. Sprzęt RTV: radioodbiorniki, telewizory, dyktafony, magnetofony, kamery, video, dvd, sprzęty hi-fi, wzmacniacze i instrumenty muzyczne
  5. Sprzęt oświetleniowy: świetlówki, żarówki energooszczędne, lampy wyładowcze oraz żyrandole
  6. Narzędzia elektryczne i elektroniczne: wiertarki, piły, maszyny do szycia , narzędzia do obróbki drewna i metalu, narzędzia do nitowania, skręcania, spawania, lutowania, rozpylania oraz kosiarki
  7. Zabawki, sprzęt relaksacyjny i sportowy: kolejki elektryczne, tory wyścigowe, gry video, kieszonkowe gierki, komputerowo sterowane urządzenia do ćwiczeń sportowych, automaty na żetony
  8. Przyrządy medyczne: sprzęt do dializoterapii, radioterapii, badań kardiologicznych, wentylacji płuc, zamrażarki laboratoryjne, testery płodności i inne elektryczne urządzenia medyczne
  9. Przyrządy do kontroli: czujniki dymu, regulatory ciepła, termostaty, urządzenia pomiarowe i panele kontrolne
  10. Automaty do wydawania: napojów, słodyczy oraz bankomaty.

Wątpliwości z klasyfikacją elektroodpadów

Często sami nie wiemy czy dana rzecz powinna być traktowana jak elektroodpad czy też jako odpad innego rodzaju. Co bowiem z bateriami czy zwykłymi żarówkami? Co z misiem, który w środku ma baterie i potrafi mówić?

Pamiętajmy, że baterie czy akumulatory nie są elektroodpadami. Mimo to są odpadami niebezpiecznymi i nie powinny trafiać do zwykłego pojemnika na odpady komunalne. Zwykła, nieenergooszczędna żarówka co prawda jest elektroodpadem, ale ponieważ w przeciwieństwie do swoich energooszczędnych ,,koleżanek” nie stanowi zagrożenia dla środowiska może być wyrzucana do zwykłego pojemnika na odpady. Nie wszystkie zabawki na baterie są elektroodpadami, zwłaszcza jeśli mogą one pełnić swoją podstawową funkcję bez dopływu prądu. Jeśli nadal mamy wątpliwości czy dany przedmiot jest elekroodpadem można skontaktować się z wytwórcą lub z podmiotem wprowadzającym dany przedmiot na rynek.

Substancje i surowce zawarte w elektroodpadach

Elektroodpady zawierają szereg cennych metali p. złoto, srebro, miedź i aluminium. Dzięki procesom recyklingu w wyspecjalizowanych zakładach możliwe jest odzyskanie tych substancji i ponowne ich użycie do wytworzenia nowych urządzeń np. w telefonach komórkowych zawarte są złoto, platyna, srebro czy miedź, które wykorzystywane są do wytwarzania czajników, instrumentów muzycznych, ze zużytego komputera i monitora (27kg) można uzyskać szkło (6,8kg), stal (5,6kg), tworzywo sztuczne (6,2kg), aluminium (3,8kg), miedź ( 1,9kg) oraz ołów (1,7g), aż 90% świetlówki można wykorzystać do produkcji nowej (dane ElektroEko).

Eletroodpady zawierają też szereg szkodliwych substancji. Nieodpowiednie gospodarowanie takimi odpadami np. składowanie w niezabezpieczonych miejscach prowadzi do przenikania szkodliwych substancji do środowiska – wody i gleby co może powodować choroby i zatrucia zwierząt i człowieka.

Substancja szkodliwa Występowanie Negatywny wpływ na środowisko i człowieka
Rtęć np. świetlówki, żarówki energooszczędne może spowodować zaburzenia wzorku, słuchu, mowy, koordynacji ruchów, żucia i połykania.
Związki bromu komputery powodują u ludzi i zwierząt schorzenia układu rozrodczego oraz problemy neurologiczne
PCB (polichlorowane bifenyle) używane w klimatyzatorach, transformatorach, jako składniki farb drukarskich, dodatki w preparatach owadobójczych, dodatki do klejów i tworzyw sztucznych, jako materiały izolacyjne do przewodów elektrycznych powoduje uszkodzenia wątroby, anomalie reprodukcyjne, osłabienie odporności, zaburzenia neurologiczne i hormonalne a także opóźnienia w rozwoju niemowląt
Kadm baterie powoduje zaburzenia czynności nerek, chorobę nadciśnieniową, wywołuje zmiany nowotworowe, zaburza metabolizm wapnia, powodując deformację szkieletu i zaburza funkcje rozrodcze
R-12 – czyli freon klimatyzatory i lodówki przyczynia się do rozpadu ozonu atmosferycznego powodując powstawanie dziury ozonowej, freon R-12 nie jest stosowany w urządzeniach od 1998r., następcą freonu R 12 jako cieczy chłodniczej jest R 134a
Azbest używany w urządzeniach elektrycznych i elektronicznych m.in. ze względu na swoje właściwości izolacyjne wywołuje min. pylicy azbestowej, raka płuc i nowotworu międzybłoniaka opłucnej

Gospodarowanie elektroodpadami

Zgodnie z obowiązująca ustawą Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (z późniejszymi zmianami) nie wolno wyrzucać elektroodpadów do zwykłego śmietnika. Za wyrzucenie elektroodadów  do zwykłego śmietnika grozi kara grzywny do 5 000 złotych. Na sprzętach elektroniczych i elektrycznych umieszczany jest znak przekreślonego kontenera, który informuje o zakazie wyrzucania elektrośmieci do zwykłego śmietnika.

Wprowadzający sprzęt tj. sprzedawcy detaliczni i hurtowi sprzedając nowy sprzęt  mają obowiązek nieodpłatnie przyjąć od swojego klienta zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE), który jest tego samego rodzaju i w takiej samej ilości (stosunek 1:1 tj. zużyta pralka za nową pralkę). Posiadacz zużytego, zepsutego sprzętu może oddać go do specjalnych punktów zbiórki ZSEE działających w ramach gminnych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych (np. MPO) lub w punktach legalnie istniejących przedsiębiorstw prywatnych. Od 1 października 2006 każda gmina ma obowiązek udostępnić mieszkańcom informację o znajdujących się na jej terenie podmiotach zbierających zużyty sprzęt oraz adresach prowadzonych przez nie punktów zbierania zużytego sprzętu. Legalnie działające zakłady zbiórki i przetwarzania powinny być wpisane w rejestr Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Każdy z nas może w łatwy sposób ograniczyć negatywny wpływ elektroodpadów  na środowisko. Wystarczy oddać je bezpłatnie w sklepie (kupując nowy sprzęt tego samego rodzaju) lub specjalnym punkcie zbiórki elektroodpadów. Warto sprawdzić, czy firma której zużyty sprzęt działa legalnie – powinna znajdować się w rejestrze Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska